سرطان دهان ، ششمین سرطان شایع جهان می باشد و نوعی از سرطان سر و گردن است و اغلب به روش مشابهی درمان می شود. تشخیص و درمان آن بر عهدهی متخصصان دهان و دندان و گوش و حلق است.
تعريف سرطان دهان یا Oral Cancer
هر نوع سرطاني که پیدایش و شروع آن از زبان، زير زبان، لثه ها ، غدد بزاقی و بافت هاي داخل دهان و گلو باشد، به عنوان سرطان دهان شناخته مي شوند.
با بالا رفتن سن، خطر ابتلا به این سرطان افزايش مي يابد، اما به طور کلی بسياري از مبتلايان کسانی هستند که سابقه کشيدن سيگار، نوشيدن زياد الکل يا عفونت با ويروس پاپيلوماي انساني HPV را دارند.
سن ابتلا به سرطان دهان :
به طور کلی افراد بالای چهل سال بیشتر دچار این بیماری می شوند و ریسک ابتلا به آن در مردان ، دو برابر زنان است .
از کجا بفهمیم سرطان دهان داریم ؟
در تشخیص سرطان ما با دو دسته از علائم اولیه و ثانویه روبرو هستیم :
اگر به هر يک از علائم اولیه زير را براي بيش از دو هفته دارا باشید ، باید به يک پزشک يا دندانپزشک مراجعه کنید:
زخمی که بهبود نمی یابد یا خونریزی دارد
§ وجود ساييدگي، توده يا بافت ضخيم شده در دهان، لب، زبان يا گلو
§ احساس آنکه چيزي در گلویتان گيرکرده به صورتی که رو به بهبود نباشد .
§ زخمی که خونریزی مداوم دارد و بهبود نمی یابد .
§ تحرک و جابجایی ناگهانی دندان
§ ایجاد يک لکه سفيد يا قرمز در دهان
§ جويدن يا بلع غذا برایتان دشوار شده باشد
§ کاهش وزن بدون دلایلی از جمله رژیم و …
§ مانند سابق نتوانید فک و زبان خود را حرکت دهید
§ احساس بي حسي در زبان يا ساير قسمت های دهان
§ ورم كردن فك
§ احساس درد در يک گوش بدون از دست دادن حس شنوايي يا کاهش آن
از آنجا که این علائم ممکن است به دلایل دیگری مانند آلرژی یا یک عفونت نیز شکل بگیرند ، در صورت مشاهده آنها نباید بلافاصله نگران ابتلا به سرطان شد.
علائم ثانویه :
§ سفت شدن مناطقی از سطح دهان
§ تغییرات ظاهری دهان و لب
§ انسداد مسیرهای هوایی
§ عفونت گوش میانی
§ گوش درد
§ گرفتگی عضلات فک
§ تورم غدد لنفاوی
§ ایجاد مشکل در بینایی فرد.
عوامل موثر در ايجاد سرطان دهان
1- استفاده از سيگار و الکل
مصرف انواع تنباکو و سيگار، با ورود مواد سرطانزا به دهان، خطر ابتلا به اين سرطان را افزايش مي دهد. نوشيدن الکل فراوان در درازمدت نيز همين اثر را دارد.
2- ابتلا به ويروس HPV
بين عفونت با ويروس HPV (که از طريق رابطه جنسي منتقل مي شود) و ابتلا به سرطان دهان ارتباط زیادی وجود دارد .
3- افزایش سن
از آنجا که سن بيشترافراد مبتلا به سرطان دهان بالاي 40 سال مي باشد، یکی از عوامل می تواند افزایش سن باشد .
4- رژيم غذايي
افرادي که رژيم غذايي آنها حاوي مقادير کافي از سبزيجات و ميوه ها نمي باشد، به ميزان کافي ويتامين و مواد آنتي اکسيدان مصرف نمي کنند بیشتر از سایرین در خطر ابتلا به سرطان دهان قرار مي گيرند.
چرا تشخيص به موقع سرطان دهان اهمیت زیادی دارد؟
مانند بسیاری از بیماری ها تشخیص به موقع می تواند روند درمان و پیشگیری از گستردگی آن را سهل و آسان تر نماید .
اما از آنجا که روند پیشرفت سرطان دهان سرعت بالایی دارد و سریعا به قسمت های دیگر بدن تسری می یابد تشخيص زودرس اين بيماري بسيار مهم است. بنابراین شدیدا توصیه می شود با مشاهده علائم بالقوه ای که در بالا نام بردیم ، هر چه زودتر به پزشک يا دندانپزشک مراجعه شود. تا به وسیله معاينه دقيق دهان، گلو، لب ها، صورت و گردن ، ضايعاتي که مشکوک به سرطان مي باشند، شناسايي شده و اقدامات لازم را در خصوص رفع آنها انجام گیرد.
متخصصان چگونه به تشخیص قطعی سرطان دهان دست می یابند ؟
ابتدا پزشک و متخصص با معاینه ی جسمی کامل و بررسی سابقه پزشکی کار خود را آغاز می کند و سپس به صورت چشمی زخم های دهان و فارینژیال را و همچنین با کمک حس لامسه ، نواحی سر و گردن را معاینه می کنند.
در این معاینه با کمک دو انگشت ، سقف ، کف دهان و زبان و گره های گردنی بررسی می شود . وهمچنین با کمک آینه های دهانی به طور کامل مناطق انتها ، پشت و پایه زبان مشاهده می شود .
در صورت مشاهده موارد مشکوک توسط پزشکان، ممکن است آزمایشهای تخصصی از قبیل بیوپسی، عکس برداری اشعهایکس از قفسه سینه، سیتی اسکن و ام آر آی الویت قرار داده شوند .
اما لازم به ذکر است ، تنها روش قطعی برای مشخص کردن اینکه آیا فرد دچار سرطان دهان شده است یا خیر ، بیوپسی و ارزیابی میکروسکوپی سلولهایی است که از آنها نمونه گیری شده است . بیوپسی بافتی، از زبان یا سایر بافتهای دهان و بررسی میکروسکوپی ضایعه، تشخیص سرطان دهان و یا پیش سرطانی را تائید میکند.
روش های درمانی سرطان دهان:
با توجه به نوع سرطان دهان و ميزان پيشرفت آن از شيمي درماني، پرتودرماني و جراحي استفاده می شود . با تشخیص پزشک و دندانپزشک ممکن است از روش هاي گفته شده به تنهايي يا توأمان استفاده شود.
در مرحله اول اگر تومور به اندازه کافی کوچک باشد و اگر عمل جراحی به نتیجه کارکردی رضایت بخش باشد، قطع جراحی (حذف) تومور معمولاً توصیه میشود.
در صورت گستردگی محل درگیر در سرطان، جراحی آن نیازمند سطح بالاتری از تکنیکها و تجهیزات است. ممکن است تعداد جراحیهای مورد نیاز بیش از یک مورد باشد و حتی جراحیهای پلاستیک جهت بازسازی اندام آسیب دیده در دستور کار قرار گیرد.
شیمی درمانی هدفمند چیست ؟
در شيمي درماني هدفمند، دارو به شکلي هوشمند تنها بر سلول هاي سرطاني اثر مي کند و سلول هاي سالم بدن را از بین نمی برد.
همچنین اين درمان عوارض ناخواسته کمتري نسبت به روش هاي قديمي شيمي درماني دارد.
چه متخصصانی به درمان سرطان دهان می پردازند ؟
درمان بیماران مبتلا به سرطان دهان از نظر طیف پزشکان مربوطه گسترده است . برای درمان سرطان دهان ، گروهي از متخصصان ازجمله جراحان فک و صورت، جراحان پلاستيک و زیبایی و ترمیمی ، متخصصان سرطان شناسي (اونکولوژيست)، متخصصان پرتودرماني، دندانپزشکان، متخصصان گفتاردرماني، پرستاران، متخصصان تغذيه و مشاوران روانشناسي می توانند به درمان بپردازند.
شرایط بیماران مبتلا به سرطان دهان حین و بعد از درمان چگونه است ؟
معمولاً بیماران مبتلا به سرطان دهان در طول زندگی خود از مشکلات عدیدهای از قبیل مشکلات گفتاری، مشکل نگه داشتن وزن، مسائل مربوط به تیروئید، مشکلات بلع، عدم توانایی بلع، از دست دادن حافظه، ضعف، سرگیجه، کاهش شنوایی رنج میبرند.
پس از درمان، توان بخشی برای بهبود حرکت، جویدن، بلعیدن و سخن گفتن ضروری است. دراین مرحله ممکن است آسیب شناسان گفتار و زبان درگیر شوند.
در پایان لازم به ذکر است که تحقیقات در رابطه با اپیدمیولوژی سرطان نشان میدهد که ساده ترین راهکار در رابطه با سرطان دهان، پیشگیری از ابتلا به آن از طریق پرهیز از عوامل بیماری زا و همچنین تشخیص زود هنگام آن پیش از آسیب رسانی گسترده به اندامهای سر و گردن استاست.
راه های پیشگیری از ابتلا به سرطان دهان چیست ؟
1- عدم مصرف سيگار و تنباکو
2- منع نوشيدن بيش از حد الکل
3- کنترل روابط جنسي و پرهيز از رابطه جنسي پرخطر که مانع عفونت با ويروسHPV می شود
4- رعابت بهداشت دهان و دندان
5- رعایت رژيم غذايي سرشار از سبزيجات، ميوه ها و فيبرهاي غذايي
با رعایت موارد بالا می توانیم ریسک ابتلا به سرطان دهان را به حداقل برسانیم
دیدگاه خود را بنویسید