وجود دندان اضافه در کودکان، اگر چه پدیده ای نسبتاً شایع است، اما در صورت عدم مدیریت به موقع می تواند نظم رویش دندان های دائمی را بر هم زده و هزینه های درمانی سنگینی را به خانواده تحمیل کند. پاسخ به سوال «دندان اضافه در کودکان چه زمانی باید کشیده شود؟» همواره یکی از دغدغه های اصلی مادران و پدران بوده است. انتخاب زمان مناسب برای جراحی، تأثیری مستقیم بر کاهش عوارضی همچون نامرتبی یا جذب ریشه دارد. در این مقاله، با استناد به جدیدترین پژوهش های علمی، بهترین بازه ی سنی و شرایط ایده آل برای این اقدام را بررسی می کنیم.
بهترین زمان کشیدن دندان اضافه در کودکان
دندان اضافه چیست و چه مشکلاتی ایجاد می کند؟
دندان اضافه يا Supernumerary tooth، به دندان هايي گفته مي شود که فراتر از تعداد طبيعي دندان ها در دهان رشد مي کنند. شايع ترين محل بروز اين دندان ها، ناحيه قدامي فک بالا (بين دو دندان پيشين مرکزي) است که به آن مزيودنس (Mesiodens) مي گويند. شيوع اين عارضه در جمعيت آسيايي حدود ۳ تا ۵ درصد گزارش شده است.
اين دندان هاي اضافي مي توانند عوارض متعددي ايجاد کنند از جمله:
- تأخير در رويش دندان هاي دايمي (شايع ترين عارضه با حدود ۳۸.۸ درصد موارد)
- نامرتبي و چرخش دندان هاي مجاور
- جذب ريشه دندان هاي همسايه
- تشکيل کيست و در موارد نادر، مهاجرت به سمت حفره بيني
بنابراين، دندان اضافه تنها يک مشکل ظاهري ساده نيست، بلکه عاملي مداخله گر در روند طبيعي رشد دندان هاست که در صورت بي توجهي، مي تواند نظم و سلامت کل سيستم دنداني-فکي کودک را با مخاطرات جدي مواجه سازد.
بهترین زمان کشیدن دندان اضافه کودکان
در مورد زمان ايده آل برای برداشتن دندان اضافه، دو رویکرد اصلی وجود دارد که هر کدام توسط متخصصان مختلفی پشتیبانی می شود:
رویکرد اول: کشیدن در سنین پایین (کمتر از ۵ سال)
خیلي از دندانپزشکان معتقدند اگر دندان اضافه در سنين پايين، يعني حدود ۴ تا ۵ سالگي کشيده شود، خيلي از مشکلات بعدي پيش نمي آيد. تجربه ها نشان داده که بچه هايي که زودتر اين دندان را در مي آورند، خيلي کمتر به ارتودنسي يا جراحي دوباره نياز پيدا مي کنند، در حالي که کساني که جراحي را به سال هاي بالاتر موکول مي کنند، معمولاً با عوارض بيشتري مواجه مي شوند و کار درمان برایشان سخت تر و پر هزينه تر مي شود. به عبارت ساده تر، هر چه زودتر اقدام کنيد، بچه تان راحت تر از پس اين موضوع بر مي آيد و دندان هاي دايمي اش سر جاي خودش در مي آيد.
رویکرد دوم: کشیدن در سن ۸-۶ سالگی (مرحله رشد ریشه)
برخی متخصصان معتقدند زمان ايده آل برای جراحی، زمانی است که ریشه دندان های پیشین مجاور به نصف تا دو سوم رشد خود رسیده باشد که معمولاً حدود سن ۸ تا ۱۰ سالگی است. این رویکرد برای کاهش خطر آسیب به جوانه دندان های دائمی در حال رشد توصیه می شود.
یک مطالعه دانشگاهی دیگر در سال ۲۰۱۰ نشان داد که برداشت زودهنگام دندان های اضافی رویش نیافته در فک بالا تا حدود ۶ تا ۷ سالگی مزیت دارد و پس از آن، عوارض بیشتری انتظار می رود.
بیشتر بخوانید: دندان شیری پوسیده چه زمانی باید حفظ شود؟
چه عواملی در تصمیمگیری برای زمان جراحی مؤثر است؟
تصمیم نهایی درباره زمان کشیدن دندان اضافه باید بر اساس چند عامل کلیدی توسط دندانپزشک اطفال یا جراح فک و صورت گرفته شود:
| عامل مؤثر | توضیح |
|---|---|
| موقعیت دندان اضافه | دندانپزشک با استفاده از رادیوگرافی پانورامیک و سیتی اسکن سهبعدی (CBCT) موقعیت دقیق دندان و ارتباط آن با دندان های مجاور را بررسی می کند. |
| سن و همکاری کودک | در کودکان بسیار خردسال که همکاری کافی ندارند، جراحی ممکن است با چالش های رفتاری همراه باشد و نیاز به بیهوشی عمومی پیدا کند. |
| وجود عوارض فعلی | اگر دندان اضافه باعث تأخیر در رویش، جذب ریشه یا کیست شده باشد، جراحی باید هرچه سریع تر انجام شود. |
| مرحله رشد دندان های مجاور | جراحی در زمانی که ریشه دندان های دائمی هنوز در حال رشد است، باید با دقت بیشتری انجام شود تا به جوانه دندان آسیب نرسد. |
آیا همه دندان های اضافی نیاز به کشیدن دارند؟
همه موارد دندان اضافی نیاز به جراحی فوری ندارند. در برخی شرایط که دندان اضافی:
باعث ایجاد هیچ عارضه ای نشده باشد
در مسیر رویش دندان های دائمی اختلالی ایجاد نکند
از نظر زیبایی و عملکرد مشکلی نداشته باشد
پزشک ممکن است تصمیم به پیگیری و پایش دوره ای (با رادیوگرافی منظم) بگیرد و در صورت بروز مشکل، اقدام به جراحی کند.
